Đính chính

Tôi không tố chị Thùy ngay tại bàn ăn. Bằng chứng nằm trong tay rồi, tôi muốn nó nổ đúng chỗ.

Ba hôm sau là buổi họp hội đồng trưởng bối họ Trần — nơi các bác, các chú chốt phương án chia lại cổ phần. Nơi mà mấy tháng nay, uy tín bà Đoan bị bộ truyện của tôi bào mòn tới mức các trưởng bối bắt đầu xì xào bà là "bạo chúa trong nhà".

Tôi xin được có mặt. Và tôi xin Khang một điều: để tôi tự nói.

Giữa phòng họp, trước mặt các trưởng bối, bà Đoan, anh Bảo và chị Thùy, Khang lên tiếng trước.

— Con xin phép nói thẳng. — Anh đặt tay lên bàn, giọng điềm mà nặng. — Mấy tháng nay trong họ rộ tin mẹ con cay nghiệt, bạo ngược — tin dữ tới mức sắp chia phần mà các bác cũng phải bận lòng. Con không đem lời đồn ra cãi lời đồn. Con chỉ xin cả họ ngồi lại, để nhà con chỉ đúng một người đã thả những chuyện ấy ra. Chuyện này, vợ con đứng ra nói.

Cả phòng xôn xao. Anh Bảo ngơ ngác nhìn quanh, chưa hiểu đầu cua tai nheo ra sao.

Chị Thùy vẫn ngồi thẳng lưng, tay đặt ngay ngắn trên đùi. Chị cười, cái cười dịu dàng cố hữu, chỉ khoé miệng là hơi căng:

— Chú Khang nói nghe ghê quá. — Chị đảo mắt một vòng quanh phòng, giọng mềm như nhung. — Minh oan cho mẹ là phải, ai trong nhà chả thương mẹ. Nhưng lôi nhau ra giữa cả họ thế này, người ngoài lại tưởng nhà mình lục đục, tội mẹ ra. Nhà chú nghi ai thì cứ đưa bằng chứng, đừng chỉ tay bâng quơ rồi bắt cả họ ngồi nghe.

Ngọt. Ngọt mà mỗi chữ một nhát — vừa dọa "làm to là bôi tro cả nhà", vừa ra vẻ mình mới là đứa thương mẹ nhất bàn, vừa thách tôi có giỏi thì đưa bằng chứng ra đây.

— Chị nói phải, có bằng chứng mới được mở miệng. — Tôi bước lên một bước. — Nên cháu không đem lời đồn, cũng chẳng đem mạng máy gì ra đây cho rối. Cháu đem một thứ khác.

Tôi đặt hai bàn tay lên mặt bàn, nhìn khắp một lượt các trưởng bối. Mấy bác xưa nay chỉ biết tôi là "con dâu thứ ít nói, hay cúi mặt" — giờ thấy tôi đứng thẳng lưng, giọng không run, mắt không né, thì tự dưng lặng lại, như vừa nhận ra một người khác dưới lớp con dâu lầm lì mọi bận.

— Cháu dựa vào cái này. Tuần trước, cháu bịa một chuyện chưa hề có thật: mẹ giấu một khoản quỹ đen ba tỷ hai, đứng tên một bà giúp việc cũ tên Sen. Nhà họ Trần từ xưa tới nay chưa từng có ai tên Sen — cái tên ấy cháu tự nghĩ trong đầu, không ghi ra giấy, không đăng, không nhắn cho ai. Ngoài chồng cháu cùng bàn với cháu, cả nhà này cháu chỉ hé cho đúng một người. — Tôi quay sang chị Thùy. — Cháu ghé tai chị Thùy, dặn chị giữ kín tuyệt đối.

Chị Thùy khựng lại nửa giây. Đủ để tôi thấy.

— Vậy cháu xin hỏi các bác. — Tôi nói, từng chữ chậm rãi. — Mấy hôm nay, có bác nào nghe cái chuyện "bà Đoan giấu quỹ đen ba tỷ hai" chưa ạ? Nghe từ ai?

Phòng họp lặng đi một thoáng. Rồi bác cả trưởng tộc cau mày, gõ đầu tẩu xuống bàn:

— Có chứ. Con Thùy nó rỉ tai tao tuần trước. Còn nói rành rọt là đứng tên con mẹ giúp việc cũ tên Sen, quê tận Bến Tre, họ Nguyễn hẳn hoi.

Cả phòng quay phắt sang chị Thùy.

— "Bà Sen" cháu bịa từ đầu tới cuối, thưa bác. — Tôi nói. — Cháu không ghi ra, không đăng, không nhắn cho ai; chồng cháu biết mà cũng chẳng hé nửa lời. Cả họ, chỉ đúng chị Thùy được nghe cái tên ấy — một lần, từ cháu ghé sát tai. Vậy nó tới tai bác bằng đường nào, nếu không phải chị mang đi?

Nhưng chị Thùy không cuống. Chị chỉ khẽ nghiêng đầu, cười một cái nhẹ tênh, thương hại:

— Em nói nghe thương ghê. — Giọng chị vẫn mềm như nhung, mà từng chữ thả ra thong thả. — Chị nghe loáng thoáng ai đó nhắc cái tên Sen, tiện miệng kể lại cho bác cả, chứ chị biết đâu nó thật hay bịa. Trong nhà bao nhiêu người ra vào, buôn năm ba câu chuyện, sao cứ đổ lên đầu chị? Em bắt được chị mang đi, chứ có bắt được chị nghĩ ra đâu.

Ngọt. Ngọt mà sắc — chị lùi về một nước không ai ngờ: nhận mình "kể lại", chối mình "dựng ra", biến mình thành kẻ vô tình đưa chuyện. Quanh bàn đã có người gật gù, thấy tôi hồ đồ tố oan chị.

Tôi chờ đúng câu đó.

— Chị nói phải, cháu mới chỉ bắt được chị mang đi. — Tôi gật, rồi quay sang cả phòng. — Nhưng ban nãy bác cả vừa kể: chị Thùy nói bà Sen "quê Bến Tre, họ Nguyễn". Thưa cả họ — cháu là người bịa ra bà Sen, nên cháu biết rõ hơn ai hết: cháu chưa bao giờ cho bà ta một cái quê. Cháu cố ý bỏ trống. "Bến Tre", "họ Nguyễn" chưa từng có trong miệng cháu. Vậy cái quê ấy ở đâu chui ra? — Tôi nhìn thẳng chị, rồi quay sang Khang. — Nó còn chui ra ở một chỗ nữa. Chỗ đó, để chồng cháu nói.

Chị Thùy khẽ nhếch mép. Cái cười vẫn dịu, mà mắt đã ráo hoảnh:

— Em gán cho chị khéo thật. — Chị nói, thong thả, quay sang các trưởng bối như phân bua. — Thì chị vừa thưa rồi đấy: chị kể lại cái tên Sen cho bác cả. Còn "Bến Tre, họ Nguyễn" — lúc kể chị tiện mồm đoán đại một cái quê miền Tây cho câu chuyện có đầu có đuôi, ai kể chuyện chả thêm mắm dặm muối. Chị có biết bà Sen thật hay bịa đâu. Em viết truyện quen tay, vin vào một câu thêm thắt của chị rồi dựng chị thành kẻ giật dây cả nửa năm — bịa người thật, em nhanh thật đấy.

Ngọt mà sắc. Chị nhận "tiện miệng" để chối "dựng chuyện", rồi quật lại tôi đúng cái nghề bịa của tôi. Quanh bàn lại có mấy cái đầu khẽ gật, ngả về phía chị.

Nhưng Khang đã lên tiếng, giọng vẫn điềm mà mỗi chữ đóng một cái đinh:

— Chị bảo chị chỉ "tiện miệng thêm thắt"? — Anh đặt úp cái điện thoại xuống bàn, không cần bật cho ai xem. — Vậy nghe con kể nốt. Cái tài khoản ẩn danh gieo tin về mẹ ròng rã nửa năm nay — tuần trước nhà con thử nó đúng một câu bịa ra ngay tại chỗ: bà Sen quê đâu, họ gì, hẹn mười phút. Bốn phút sau, tài khoản đáp: "Bến Tre, họ Nguyễn".

Anh để cái tên rơi vào giữa phòng, rồi nhìn khắp các trưởng bối.

— Các bác nghĩ giúp con. Bà Sen không có thật, cái quê ấy chưa từng tồn tại — vợ con cố ý bỏ trống. Vậy mà trong đúng một tuần, "Bến Tre, họ Nguyễn" nảy ra khít từng chữ ở hai nơi: miệng chị Thùy kể cho bác cả, và tài khoản kia trả lời vợ con. Nếu tài khoản nằm trong tay một người ngoài nào đó được chị mách nước, người ấy phải tự nặn ra một cái quê — Long An, Cần Thơ, Đồng Tháp, gì cũng được — chứ trúng làm sao được ngay "Bến Tre, họ Nguyễn" y hệt cái chị "tiện miệng thêm"? Một cái tên bịa thì mỗi người bịa một phách. Hai nơi khít nhau như đúc, chỉ một lối giải thích: cùng một cái đầu đẻ ra cả hai. Cái đầu ấy vừa ngồi kể cho bác cả, vừa gõ vào tài khoản.

Anh nhìn thẳng chị Thùy.

— Chưa hết. Ngay bữa cơm đó, vợ con thử cái tài khoản một lần nữa. Em ấy lặng lẽ úp ngược cái ly trước mặt — không nói nửa lời, không ra hiệu cho ai — rồi nhắn hỏi tài khoản: trên bàn có ai vừa làm gì lạ với cái ly. Chưa đầy nửa phút, tài khoản đáp đúng phóc: có đứa vừa úp ngược cái ly. — Anh gõ nhẹ đốt tay xuống bàn. — Cái việc em ấy làm trong im lặng, người ngồi ngoài phòng này lấy con mắt nào mà thấy? Cái tài khoản ấy không mở ở tay ai xa hết. Nó đang mở, ngay tại bàn cơm, trong tay một người vừa liếc tay vợ con rồi cúi xuống bấm máy — nửa phút, chẳng kịp tả cho ai ở ngoài. Cái tài khoản bôi mẹ suốt nửa năm nằm trong tay chị, chị Thùy ạ.

Phòng họp lặng như tờ. Anh Bảo bật dậy, ghế đổ sau lưng:

— Thùy! — Giọng anh vỡ ra. — Cô dựng chuyện, rêu rao khắp họ để bôi mẹ, cốt cho nhánh mình được chia nhiều hơn? Sau lưng tôi?

Chị Thùy nhìn khắp một lượt những gương mặt trưởng bối vừa nãy còn ngả về phía chị — giờ đã quay đi cả. Chị không cãi nữa. Nhưng chị cũng không sụp xuống: chị ngồi thẳng lưng, cằm hơi hếch, cái cười dịu dàng vẫn treo trên môi, chỉ khô lại như lớp men rạn còn chưa chịu vỡ. Cái im lặng của kẻ biết mình đã hết bài, mà vẫn không cho ai thấy mình gục.

— Chị chẳng thèm chối cái đã bày ra tận mắt. — Cuối cùng chị buông, nhẹ tênh. Chỉ vậy. Không một lời nhận vì sao.

Chị nhìn bà Đoan, nụ cười trở lại, ngọt mà sắc:

— Mẹ trách con, nhưng mẹ soi con dâu, mẹ gắt cả nhà — có oan đâu ạ?

Bà Đoan từ nãy im lặng, giờ mới đặt tách trà xuống, thật khẽ. Bà không quát. Bà cười:

— Thùy à. Con muốn nhà này chia nghiêng về nhánh con, thì cứ nói thẳng với mẹ một câu. Mẹ già rồi, nghe được. — Bà nhìn chị, ánh mắt sắc như dao. — Đằng này con mượn tay người ngoài bôi tro trát trấu lên mặt mẹ, để cả họ khinh mẹ trước ngày chia. Con giỏi. Giỏi hơn mẹ tưởng nhiều.

Rồi bà quay sang các trưởng bối, giọng đanh lại từng chữ:

— Chuyện chia phần, tôi vẫn giữ ý cũ: hai nhánh bằng nhau, đúng như tôi định từ đầu. Còn cái ghế đại diện nhánh trưởng — tôi xin cả họ xét lại, có nên để một người bôi nhọ chính mẹ chồng mình mà ngồi vào hay không. Việc ấy cả họ biểu quyết, không phải mình tôi định đoạt.

Chị Thùy trắng bệch, không nói thêm được câu nào.

Hội đồng không cần họp lâu. Bác cả trưởng tộc gõ đầu tẩu xuống bàn ba tiếng, đằng hắng:

— Chuyện chia phần, giữ nguyên ý bà Đoan: hai nhánh bằng nhau. Còn con Thùy... — Ông nhìn chị, chậm rãi. — Đứa nào mượn tay người ngoài bôi mặt mẹ chồng để giành phần, họ Trần này không giao tiếng nói vào tay được. Từ nay việc lớn trong tộc, con lui ra.

Không một cánh tay nào giơ lên phản đối. Anh Bảo đứng đó, mặt xám ngoét, rồi quay sang các bác, giọng khản đặc:

— Việc chị ấy làm, cháu thề không hề hay biết, cũng không nhận phần trên cái danh bẩn đó. Cháu xin tách bạch trước cả họ.

Nói xong anh không nhìn vợ lấy một lần. Chị Thùy ngồi giữa gian phòng vừa nãy còn là sân khấu của mình, mất cả thế trong nhà lẫn chỗ dựa nơi chồng, chỉ trong một buổi chiều. Còn anh Bảo — người tôi nghi oan suốt mấy chương trong đầu — hoá ra chẳng dính dáng gì.

Về nhà, tôi mở máy, đăng chương mới của "Nhật ký làm dâu" — chương đính chính.

Trong truyện, tôi để nhân vật cô con dâu viết nhật ký phát hiện mình bị một "kẻ mách lẻo" giật dây, bôi đen oan bà mẹ chồng. Cô đăng đàn xin lỗi nhân vật bà mẹ chồng, trả lại cho bà sự công bằng, và bóc trần chính kẻ mách lẻo. Tên, nghề, nơi chốn đều là của truyện — ngoài đời không ai lần ra được ai.

Cú bóc phốt lớn nhất của cả bộ truyện, hoá ra không phải bóc nhà chồng. Là tác giả bóc chính nguồn tin của mình.

Bình luận đổ về như thác. Cái còm được thả tim nhiều nhất nằm chình ình trên đầu: *"Trời ơi hoá ra 'ác nữ' bị dắt mũi cả truyện?? Tác giả dám quay xe bóc chính mình luôn, phục sát đất!"* Bên dưới, hàng nghìn người từng chửi "bà mẹ chồng" hăng nhất giờ quay ra đòi "xin lỗi bác gái một tiếng đi". "Ác nữ" đình đám bấy lâu được minh oan, ngay trong chính bộ truyện từng dìm bà.

Nhưng chuyện chưa xong. Tối đó, bà Đoan gọi tôi vào phòng. Trên bàn bà là cuốn sổ tay bìa da — và cái máy tính bảng đang mở đúng chương đính chính tôi vừa đăng.

— Con Vy. — Bà nhìn tôi rất lâu. — Chương này, con vừa đăng chiều nay. Mẹ đọc, thấy giọng văn quen. Quen y như cái đứa con dâu ngồi rót trà cho mẹ ba năm nay.

Tôi cứng người.

— Con là Dâu Tây. — Bà nói. Không phải câu hỏi.

Tôi quỳ thụp xuống:

— Mẹ, con xin lỗi. Con đã viết mẹ thành...

— Thành con mụ ác nhất truyện. — Bà cắt lời, giọng lạnh. Mắt bà đỏ hoe. — Mấy tháng nay mẹ mê bộ này, gặp ai cũng khen tác giả viết hay; cuốn sổ vừa in về, mẹ còn đem khoe khắp hội bạn thân. Hoá ra người ta viết mẹ. Là con.

Bà quay mặt đi. Lần đầu tiên tôi thấy người đàn bà quyền uy ấy run vai. Tôi biết mình đã làm bà đau tới đâu.

Rất lâu sau, bà mới quay lại, giọng khàn đi:

— Con tưởng tối nay mẹ mới biết mình là "ác nữ" trong truyện à? Mẹ nhận ra từ cái hôm con thím họ bảo truyện giống nhà mình. Đọc lại là biết ngay cái mụ ác đó dựng từ mẹ. — Bà cười nhạt. — Nhưng mẹ im. Làm ầm lên là tự vạch áo cho cả họ xem mình đúng là con mụ ấy, ngay trước ngày chia phần. Thà mẹ nuốt vào, đọc tiếp, xem đứa nào nỡ bôi mẹ ra nông nỗi đó.

Bà cầm cái máy tính bảng, chỉ vào chương đính chính:

— Nhưng cái con "ác nữ" độc địa nhất — cái đứa nhẫn tâm cắt phần con dâu, ép con trai bỏ vợ — không phải con nghĩ ra. Là con Thùy nhét vào đầu con.

— Dạ. — Tôi cúi đầu. — Phần đó con bị dắt mũi. Nhưng phần mẹ gắt, mẹ soi, mẹ nói khó nghe... phần đó là con viết thật. Vì con giận mẹ thật.

Bà Đoan im lặng thật lâu, ngón tay miết dọc gáy cuốn sổ, như còn cân xem nên giận tới đâu.

— Ừ. Mẹ gắt thật. Mẹ soi thật. Con viết mẹ thành ác nữ, mẹ đau chứ. — Bà thở dài, giọng chùng xuống. — Nhưng con biết không, cái đứa nặn ra "tội" cho mẹ thì núp trong bóng tối suốt nửa năm, tới lúc lộ vẫn ngẩng mặt cãi. Còn con — biết mình sai, tự đi lần cho ra sự thật, rồi đứng giữa cả họ trả lại danh dự cho mẹ, đăng lên cho mấy vạn người đọc cùng thấy. Bôi mẹ, con bôi giữa ban ngày; mà rửa cho mẹ, con cũng rửa giữa ban ngày. Con nhỏ này...

Bà đưa tay, ngón tay chai sần vụng về chạm lên má tôi, cái động tác của người cả đời không quen dịu dàng.

— Đứng lên. Con dâu nhà họ Trần không quỳ.

Rồi bà chìa cuốn sổ tay bìa da ra, hắng giọng, cố lấy lại vẻ oai:

— À. Cuốn này. — Bà dúi vào tay tôi. — Ký cho mẹ một chữ. Tác giả Dâu Tây. Mẹ trót khoe với hội bạn là quen tác giả rồi, giờ không có chữ ký mẹ mất mặt.

Tôi bật cười, mắt cay xè, ký tên bút danh của mình lên cuốn sổ chửi chính người đang xin chữ ký.

Khang tựa cửa, tay đút túi, nãy giờ đứng xem hết. Ra khỏi phòng mẹ, anh mới lười biếng buông:

— Vậy là xong. Tác giả bị lộ, biên tập viên thất nghiệp.

— Ai bảo thất nghiệp. — Tôi hếch cằm. — Bộ sau em viết chuyện nhà mình. Anh làm nam chính.

— Nam chính à. — Anh nhướn mày, kéo tôi vào lòng, giọng vẫn tỉnh bơ. — Vậy viết cho tử tế. Nhân vật này khó tính, đọc kỹ từng câu.

Tôi cười, gục đầu vào vai anh.

Ba năm làm dâu, tôi từng nghĩ ngòi bút là chỗ trốn — nơi tôi được nói những điều không dám nói ngoài đời. Giờ tôi mới hiểu: ngòi bút thành thật thì chẳng có gì phải sợ.

Kể cả khi phải ngồi cùng mâm với nhân vật của mình. Và rót trà cho bà ấy.